تبلیغات
دشتک چهارمحال بختیاری - توشمال و موسیقی در ایل بختیاری
کلمه (دیزل ژنراتور) را سرچ کنید و وارد سایت زیر شوید WWW.SHRPISHRO.COM گزینه در کل اینترنت را انتخاب کنید از اینکه به ما کمک می کنید مچکرم



در این وب
در كل اینترنت


Admin Logo
themebox Logo
نویسنده :صادق شیخی
تاریخ:شنبه 22 اسفند 1388-12:37 ق.ظ

توشمال و موسیقی در ایل بختیاری

درفرهنگ بختیاری شاهد انواع موسیقی .آیین ها وآداب رسومی هستیم كه هر كدام درنوع خود بسیار بااهمیت اند .صرٿ نظر ازموسیقی محض ونیز ایین های شادی وعزا كه هیچ یك بدون موسیقی اجرا نمی شوند- آداب و رسوم بسیاری هستند مانند هبرسه (كل الیكوسه = كل علی كوسه؟) یا مراسم طلب باران ونیز معجره ی سنگ كه با موسیقی پیوند دارند.

نوازندگان بختیاری غالباٌ به توشمال معروف هستند .ظاهراٌ (توش ) به معنای توان وقدرت و(مال ) به معنای ایل آمده امادر زبان بختیاری توشمال به معنی بزرگ ایل است دربعضی ازمناطق بختیاری بجای توشمال ازعنوان های خطیر مهتر ومیر شكال استفاده می كنند درشهرها وبعضی ازروستاهای چهار محل وبختیاری بویژه شهر كرد وروستاهای اطراف آن گاه به نوازندگان مطرب ولوطی هم می گویند.

نوازندگان بختیاری دودسته اند : گروهی كه نسل درنسل دركارنواختن سازهای مختلف بوده واین هنر را از پدر و اجداد خود به ارث برده اند. این گروه درچهار محال وبختیاری اصطلاحاٌ به چكیده كار معروف هستند. گروه دوم- نوازندگانی هستند كه موسیقی رااز پدر وخانوادة خود به ارث نبرده اند وشخصاٌ به موسیقی پرداخته وان راآموخته اند .این گروه درچهار محال وبختیاری اصطلاحاٌ به چسبیده كار معروف اند.

بخش عمده ای از فرهنگ وموسیقی بختیاری توسط توشمال ها حفظ شده ونسل به نسل تداوم یافته است. توشمال اگر چه همیشه دركنار ایل ودرغم وشادی همراه آن بوده است اما همیشه ازطبقة پست محسوب می شده ومورد تحقیر ایل بوده است .هر طایفه وتیره ای توشمال های خاص خود راداشتند كه بطور دائم همراه ایل بودند واین نكته نشان دهندة اهمیت توشمال ها درایل است كه هیچ مراسم وآیینی بی وجود آنها شكل نمی گرفت .توشمال ها بجز نوازندگی به كار های دیگری چون آرایش گری ختنه كردن وكشیدن دندان نیز می پرداختند واغلب دردرون خانوادة خود ازدواج می كردند.

موسیقی بختیاری رانیز می توان مانند موسیقی دیگر نواحی ایران ازجهات گوناگون به صورت های مختلٿ تقسیم بندی كرد.اما بخش های اصلی این موسیقی عبارتند از موسیقی مجالس شادی وعروسی موسیقی مراسم عزاداری موسیقی كار وموسیقی حماسی

الف . موسیقی مجالس عروسی وشادی

ترانه ها برخی ازآوازها وموسیقی انواع رقص ها مشخص ترین انواع این موسیقی هستند .ترانه ها اغلب توسط همة مردم ومشخصاٌ زنان ودختران توشمال خوانده می شوند .درخواندن این ترانه ها معمولاٌ حاضران خوانندگان راهمراهی می كنند. دوالالی واسونك ها آهای گل المان المان شیرین شیرین و سرو ازجملة این ترانه ها هستند ترانة حنا حنا (نی نای ) نیز ازترانه های نسبتاٌ منسوخ شده ای است كه معمولاٌ زنان آن رامی خواندند.

رقص درایل بختیاری نمادی حماسی دارد و نشانة اتحاد و همبستگی است .معروٿترین این رقص ها عبارتنداز رقص چوبی سه پا پنج پا دستمال بازی رقص مجسمه تركه بازی یا رقص جنگنومه دررقص های سه پا ودستمال بازی زنان ومردان می توانند باهم به اجرای رقص بپردازند اما رقص تركه بازی یاجنگنومه مخصوص مردان است .رقص دستمال بازی انواع مختلف یا مراحل مختلفی دارد كه شامل دستمال بازی عربی یلمبه ورقص معمولی است. بیش تر شركت كنندگان هنگام رقص ترانه هایی رانیز می خوانند.

ب. موسیقی مراسم عزاداری

موسیقی عزاداری یا چمر به دوبخش وابسته به هم تقسیم می شود كه شامل گاگر یوخوانی وموسیقی مراسم كتل است .واژة گاگریویا گوگریو به معنای بگو بخوان گریه كن ونیز بساط وجایگاه گریستن است . این مرثیه ها شرح دلاوری ها ورشادت های افراد ازدست رفته است كه بااوازی غمناك وعجیب اجرامی شوند.

گاگریو نوعی آواز است كه میان تك خوان وگروه بطور متناوب مبادله می شود ومعمولاٌ زنان وندرتاٌ مردان آن رامی خوانند ومتن شعرهای آن هجایی است . آوازهای گاگریو بسیار كهن هستند وبررسی آنها می تواند پیشینة گونه هایی ازآوازهای آیینی مذهبی ایران قدیم راروشن كند دربعضی ازمناطق بختیاری به جای واژة گاگریو یا گوگریو ازواژه های این سرو چی ونه دوندال یا دونگ دال استٿاده می كنند به هر ترتیب این مرثیه ها را معمولاٌ بانویی بزرگ زاده وخوش آواز شروع می كند و حاضران به صورت گروهی اورا همراهی می نمایند . درتوالی آوازها سرنا و دهل نیز به طور متناوب نواخته می شوند.

ج. موسیقی كار

كارهای كشاورزی ودامداری درایل بختیاری آوازهای ویژه ای دارند وزن هرآواز معمولاٌ تابع حركت های آن كار معین ست .معروف ترین این آوازها عبارتند از: مشك دوغ ( مشك زنی ) كه توسط بانوان خوانده می شود.برزگری ( برزگرونه ) هله هی (خرمن كوبی ) سر كوهی (سرصیادی ) كه آوازهای مراسم شكار است وهی بربره كه آوازهای چوپانان دربهار است.

د. موسیقی حماسی

صرف نظر ازاین كه فرهنگ وموسیقی بختیاری درمجموع دارای مضمون حماسی وسلحشورانه است اما گاه این مضمون دربخش هایی ازموسیقی این منطقه جلوة بیش تری دارد.شاهنامه خوانی یكی ازاین نمونه ها است .خواندن شاهنامة فردوسی كه گاه درایل به آن جنگ هفت لشكر نیز می گویند. از دیر باز درمنطقه بختیاری مرسوم بوده وگاه بروزن شعر های آن شعرهای جدیدی نیز سروده می شده است .درقدیم معمولاٌ قبل ازآغاز جنگ مجلس شاهنامه خوانی برپامی شدوتانیمه های شب به درازا می كشید .به طور كلی انتخاب داستان درمجلس شاهنامه خوانی یا تابع ضرورت واقتضای مجلس ویا به خواست مردم بوده است درمنطقه بختیاری گاه شاهنامه رابه همراهی نی می خواندند.آوازهای شاهنامه خوانی درحوزة شاهنامه خوانی مجلسی قرار می گیرد.

سرنا كرنا نی دایره دهل نقاره (فقط درنور آباد وممسنی ) وكمانچه ازسازهای رایج درمنطقة بختیاری هستند. ظاهراٌ كمانچه قدمت زیادی درایل ندارد.بسیاری ازتوشمال ها درچند دهة گذشته علاوه برنواختن سازهای مذكور تار وتمبك نیز می نواخته اند.

                                               

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


Can you stretch to get taller?
یکشنبه 26 شهریور 1396 09:18 ب.ظ
Your method of describing the whole thing in this paragraph is actually fastidious,
every one can effortlessly be aware of it, Thanks a lot.
خالد
یکشنبه 19 بهمن 1393 11:16 ق.ظ
متشکرم . آهنگهای سرناز و چوچی باز نمی شوند برای شنیدن .
محسن طالبی
چهارشنبه 12 آبان 1389 12:08 ق.ظ
تششششششششششکر
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


www.kog.blogfa.com قالب وبلاگ

گالری عکس
دریافت همین آهنگ

قالب وبلاگ